Het is voor mij geen groot abstract begrip, maar iets heel tastbaars: vrijheid. Het zit in kleine dingen: in bewegen, in denken, in verbinding, in het indelen van mijn tijd, in creatie, in keuzes en in levensrichting. Misschien is vrijheid wel mijn belangrijkste kernwaarde. Dat besef is in de loop van mijn leven steeds duidelijker geworden.
Tegelijk merk ik hoe lastig het is om die vrijheid werkelijk te leven. Er moeten rekeningen betaald worden. Werk is voor de meeste mensen geen keuze maar een verplichting. En in relaties lijkt vaak de verwachting te bestaan dat liefde automatisch betekent dat je voor altijd bij elkaar blijft. Zo worden we grootgebracht.
Al vroeg voelde ik dat een klassiek werkleven niet bij mij paste. In 2003, na tien jaar werken voor vijftien verschillende managers, koos ik voor ondernemerschap. Ik was klaar met politieke beslissingen, met niet begrepen worden, met dagelijks in de file staan en met leven volgens het ritme van iemand anders.
Ik begon zelfstandig op een klein kamertje in mijn huis, zonder zekerheid en met weinig inkomen. Het was een eenzame periode, maar ook een bevrijdende. Vele collega’s naast me werden ingeruild voor muziek en stemmen op een radio – en af en toe een gesprekje met een klant. Ik herinner me nog hoe ik ’s ochtends met een glimlach luisterde naar de fileberichten op de radio. Ik hoefde daar niet meer tussen te staan. Ik genoot.
Vrijheid heeft echter ook een prijs. Mijn partner in die tijd verlangde zekerheid en stabiliteit. Mijn ouders vonden dat werken voor een baas minder zorgen zou geven. Begrijpelijke reacties — maar ze maakten mijn pad niet eenvoudiger. Ik moest diverse weerstanden overwinnen.
In de liefde ervaar ik een andere spanning. Ik kan intens verbinden en heb grote liefdes gekend. Tegelijk leeft er in mij een verlangen om vrij te blijven bewegen. Niet omdat mijn liefde minder is, maar omdat vrijheid voor mij onderdeel is van wie ik ben. Voor partners voelt dat eigenlijk altijd anders. Waar ik vrijheid wil ervaren en als ik erover praat, voelen zij onzekerheid. Dat spanningsveld keert steeds terug.
Misschien werd dat het duidelijkst in de relatie met mijn moeder. Toen ik enkele jaren geleden scheidde van mijn tweede vrouw, vertelde ik haar openhartig over mijn keuzes in werk en liefde. Die had ik voorheen lang niet allemaal gedeeld. Dat waren moeilijke gesprekken. Zij had een ander beeld van een goed leven: een stabiele baan en één huwelijk. Ik had een andere weg gekozen en kreeg daardoor vele oordelen te horen. Het was verre van prettig. Langzaam is er meer begrip gekomen.
De zoektocht naar vrijheid is er nog steeds. In werk en in relaties. Er is veel liefde in mij en ik kan snel en diep verbinden. Maar met verbinding groeien bij vrouwen ook verwachtingen. Het lijkt voor mij een feit. Verwachtingen over morgen. Over zekerheid. Over blijven.
Misschien probeer ik nog altijd hetzelfde te leren: hoe je diep kunt verbinden zonder je vrijheid te verliezen. Hoe je eerlijk kunt leven in het moment, zonder dat morgen alles vastligt.
De zoektocht is nog niet voorbij.